กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระดับมัธยมศึกษา นำนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 แผนการเรียนวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ เข้าร่วมกิจกรรมทัศนศึกษาดูงาน ณ สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) จ.นครราชสีมา ระหว่างวันที่ 3-4 กุมภาพันธ์ 2569 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้แสงจากเครื่องเร่งอนุภาคซึ่งครอบคลุมพลังงานตั้งแต่ย่านอินฟราเรดจนถึงรังสีเอกซ์พลังงานสูง และสามารถประยุกต์ใช้ในหลากหลายสาขา เช่น ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา และวิศวกรรม เป็นต้น และได้เรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง เกี่ยวกับประโยชน์ของการใช้แสงที่ได้จากเครื่องเร่งอนุภาค และเป็นการปลูกฝังให้นักเรียนรู้จักค้นคว้าหาความรู้จากแหล่งการเรียนรู้
การทัศนศึกษาดูงานครั้งนี้นักเรียนได้รับฟังการบรรยายพิเศษโดย ดร.ประพงษ์ คล้ายสุบรรณ์ รองผู้อำนวยการพัฒนาเครื่องกำเนิดแสงสยาม 2 เกี่ยวกับ เครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอน หลักการกำเนิดแสง ซินโครตรอน ระบบลำเลียงแสง เทคนิคการทดลองที่ใช้แสงซินโครตรอน และความสำคัญของการใช้เครื่องเร่งอนุภาคในงานวิจัยระดับสูง
นอกจากนี้นักเรียนยังได้เยี่ยมชมห้องปฏิบัติการแสงสยาม โดยมี นักวิทยาศาสตร์ระบบลำเลียงแสง นักฟิสิกส์ และนักวิทยาศาสตร์ ประจำห้องปฏิบัติเป็นผู้ให้ความรู้ นักเรียนได้ร่วมฐานกิจกรรมการทดลอง 4 ฐาน ได้แก่
1. ฐานการบังคับอนุภาคด้วยสนามแม่เหล็ก (Helmholtz coils) เพื่อเรียนรู้หลักการพื้นฐานเกี่ยวกับเครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอน
2. ฐานการใช้เทคนิคเอกซเรย์ฟลูออเรสเซนซ์ (X-ray Fluorescence: XRF) เพื่อเรียนรู้การ วิเคราะห์ องค์ประกอบของธาตุด้วย เทคนิคการเรืองรังสีเอกซ์
3. ฐานการใช้เทคนิคเอกซเรย์สามมิติ (X-ray Tomography) ซึ่งเป็นตัวอย่างการประยุกต์ใช้แสงซินโครตรอน โดยจำลองสถานการณ์ คดีฆาตกรรมโหดที่ยังจับตัวคนร้ายไม่ได้เป็นเวลาหลายปี และมีเพียงวัตถุ พยานเป็นเศษขนในบริเวณที่เกิดเหตุ ฐานการทดลองนี้นักเรียนจะได้ ใช้เทคนิคการถ่ายภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ 3 มิติ ดูโครงสร้างสามมิติ ของเศษขนที่เล็กมาก ๆ จนมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น เพื่อใช้เป็นข้อมูล ในการแกะรอยคนร้าย
4. ฐานการใช้เทคนิค Micro-FTIR ด้วยแสง ซินโครตรอน ซึ่งเป็นตัวอย่างการประยุกต์ใช้แสงซินโครตรอน โดยจำลองเหตุการณ์ได้มีเจ้าชายเลือดผสม แทงคนร้ายด้วยดาบศักดิ์สิทธิ์ ทำให้มีเลือดออกบริเวณที่เกิดเหตุ แต่ว่าบริเวณนั้นเป็นที่ทดลองสิ่งมีชีวิต จึงไม่สามารถแยกได้ว่าเลือดที่ตกอยู่เป็นของสิ่งมีชีวิตชนิดใด ฐานนี้นักเรียนได้ใช้เทคนิค Micro-FTIR เพื่อวิเคราะห์โมเลกุลของ เลือดโดยผ่านการวัดอินฟราเรด เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการแกะรอยหา สเปคตรัมของเลือดมนุษย์
ทั้งนี้นักเรียนยังได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริงนอกห้องเรียนพัฒนา ทักษะการคิดวิเคราะห์ และสร้างแรงบันดาลใจในการศึกษาต่อด้าน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในอนาคต
